Ndryshimi midis zgjidhjes së martesës dhe pavlefshmërisë së martesës
Artikulli trajton dallimin ndërmjet zgjidhjes së martesës dhe shpalljes së pavlefshme të saj, rastet kur mund të kërkohet pavlefshmëria për mungesë të qëllimit për të krijuar jetë të përbashkët bashkëshortore, si dhe ndryshimin e pasojave juridike dhe të statusit martesor në gjendjen civile.
Jo çdo martesë që përfundon duhet të kalojë domosdoshmërisht nëpërmjet procedurës së divorcit. Në të drejtën familjare ekziston edhe një procedurë tjetër, ajo e shpalljes së pavlefshme të martesës, e cila zbatohet në rrethana të caktuara dhe ka pasoja juridike të ndryshme nga zgjidhja e martesës. Dallimi ndërmjet këtyre dy procedurave është i rëndësishëm, jo vetëm për mënyrën se si trajtohet çështja në gjykatë, por edhe për statusin juridik që personi ka pas përfundimit të procedurës.
Kur kërkohet zgjidhja e martesës?
Zgjidhja e martesës, e njohur si divorc, kërkohet kur dy persona kanë lidhur një martesë të vlefshme, por gjatë jetës bashkëshortore marrëdhënia e tyre ka ndryshuar dhe vazhdimi i saj është bërë i pamundur. Mund të bëhet fjalë për bashkëshortë që kanë jetuar së bashku për vite, kanë krijuar familje, kanë pasur fëmijë, por për shkak të konflikteve, mungesës së mirëkuptimit, tradhtisë apo arsyeve të tjera nuk dëshirojnë ose nuk mund të vazhdojnë më jetën martesore. Në këtë rast, martesa ka qenë e vlefshme që në momentin e lidhjes së saj dhe përfundon nëpërmjet vendimit gjyqësor për zgjidhjen e martesës. Pas përfundimit të procedurës, personi figuron me statusin civil të divorcuar. Pra, juridikisht njihet se ka qenë i martuar dhe më pas martesa e tij është zgjidhur. Avokati, në këto raste, shqyrton rrethanat e marrëdhënies bashkëshortore, përcakton bazën ligjore të kërkesës dhe ndihmon në përgatitjen e dokumentacionit dhe argumenteve që do të paraqiten përpara gjykatës.
Kur mund të kërkohet shpallja e pavlefshme e martesës?
Shpallja e pavlefshme e martesës lidhet me rrethana që prekin vetë vlefshmërinë e martesës që në momentin kur ajo është lidhur.
Një nga rastet e parashikuara në nenin 36 të Kodit të Familjes është martesa e lidhur nga bashkëshortë pa pasur qëllimin për të bërë një jetë të përbashkët si burrë dhe grua. Për shembull, mund të ndodhë që dy persona të kenë kryer ceremoninë dhe të kenë regjistruar martesën në gjendjen civile, por në realitet të mos kenë pasur asnjëherë qëllimin për të krijuar një jetë të përbashkët bashkëshortore.
Mund të ndodhë që pas martesës të mos kenë bashkëjetuar, të mos kenë krijuar marrëdhënie intime apo lidhje emocionale dhe të mos kenë ndërtuar asnjë prej elementeve të një jete të përbashkët martesore. Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se vetëm mungesa e marrëdhënieve intime apo e afërsisë emocionale nuk mjafton automatikisht për shpalljen e martesës të pavlefshme. Ajo që ka rëndësi juridike është nëse bashkëshortët, që në momentin e lidhjes së martesës, kanë pasur apo jo qëllimin për të krijuar një jetë të përbashkët. Kjo duhet të vlerësohet nga gjykata në bazë të rrethanave dhe provave konkrete.
Në këto situata, roli i avokatit është veçanërisht i rëndësishëm. Ai analizon mënyrën se si është lidhur martesa, marrëdhënien ndërmjet palëve pas regjistrimit të saj, kohën e bashkëjetesës ose mungesën e saj dhe çdo rrethanë tjetër që mund të ketë rëndësi për çështjen. Mbi këtë bazë vlerëson nëse ekzistojnë kushtet ligjore për të kërkuar shpalljen e pavlefshme të martesës.
Çfarë ndryshimi ka në gjendjen civile pas përfundimit të procedurës?
Ky është një nga dallimet më të rëndësishme ndërmjet dy procedurave. Kur martesa zgjidhet nëpërmjet divorcit, personi figuron në gjendjen civile si i divorcuar. Kjo pasqyron faktin se ka pasur një martesë të vlefshme, e cila më pas është përfunduar me vendim gjykate.
Ndërsa, kur martesa shpallet e pavlefshme me vendim gjyqësor të formës së prerë, neni 49 i Kodit të Familjes parashikon se ajo konsiderohet sikur nuk është lidhur. Për rrjedhojë, pasqyra juridike e këtij vendimi ndryshon nga ajo e divorcit: nuk kemi të bëjmë me përfundimin e një martese të vlefshme, por me njohjen e pavlefshmërisë së saj. Në aspektin e statusit martesor, kjo lidhet me trajtimin e personit si të pamartuar, dhe jo si të divorcuar. Pasqyrimi konkret në regjistrat e gjendjes civile bëhet në përputhje me vendimin gjyqësor dhe rregullat përkatëse të regjistrimit.
Pse është e rëndësishme të konsultoheni me një avokat përpara se të zgjidhni procedurën?
Në praktikë, mund të ndodhë që një person të kërkojë divorc pa e ditur se rrethanat e lidhjes së martesës mund të ngrenë edhe çështjen e pavlefshmërisë së saj. Po kështu, fakti që një martesë nuk ka funksionuar, që bashkëshortët nuk kanë jetuar së bashku apo që nuk kanë pasur marrëdhënie intime, nuk do të thotë se ekzistojnë automatikisht kushtet për shpalljen e saj të pavlefshme. Prandaj, përpara fillimit të procedurës është e nevojshme të bëhet një analizë e kujdesshme e rastit.
Avokati ka detyrën të dëgjojë rrethanat konkrete, të shqyrtojë dokumentacionin dhe të identifikojë nëse kërkesa duhet të mbështetet në dispozitat për zgjidhjen e martesës apo në ato për shpalljen e pavlefshme të saj. Gjithashtu, ai ndihmon në identifikimin dhe paraqitjen e provave, hartimin e kërkesës gjyqësore dhe përfaqësimin e klientit gjatë procesit. Një vlerësim i saktë që në fillim është i rëndësishëm për të shmangur ndjekjen e një procedure që nuk i përgjigjet situatës reale juridike.