Kur mund të ndryshohet vendimi për përgjegjësinë prindërore?

Një vendim gjykate që përcakton se me cilin prind do të jetojë fëmija, si do të ushtrohet përgjegjësia prindërore apo sa do të jetë detyrimi ushqimor, merret duke u bazuar në rrethanat që ekzistojnë në atë moment.

Por jeta e një familjeje nuk mbetet gjithmonë e njëjtë.

Fëmija rritet. Nevojat e tij ndryshojnë. Prindërit mund të ndryshojnë vendbanim, gjendjen ekonomike, mënyrën e jetesës apo rrethanat familjare. Në disa raste, ajo që ka qenë zgjidhja më e mirë për fëmijën disa vite më parë, mund të mos jetë më zgjidhja më e përshtatshme sot.

Pikërisht për këtë arsye, ligji nuk i trajton këto vendime si diçka të pandryshueshme.

Nëse rrethanat ndryshojnë në mënyrë të rëndësishme, edhe vendimi gjyqësor mund të kërkohet të ndryshohet.

Fëmija është në qendër të çdo vendimi

Në çështjet familjare, ekziston një parim që duhet të udhëheqë çdo vlerësim: interesi më i lartë i fëmijës.

Kjo do të thotë se një kërkesë për ndryshimin e përgjegjësisë prindërore nuk duhet të shihet thjesht si një konflikt mes dy ish-bashkëshortëve.

Në qendër është fëmija.

Ku ndihet më i sigurt?
Kush garanton më mirë nevojat e tij?
A ka ndryshuar mjedisi ku ai jeton?
A janë plotësuar nevojat e tij emocionale, arsimore dhe shëndetësore?
A ka një marrëdhënie të shëndetshme me të dy prindërit?

Këto janë çështje që marrin rëndësi kur gjykata vlerëson nëse një vendim i mëparshëm duhet të rishikohet.

Roli i avokatit në këtë proces është të ndihmojë prindin që shqetësimin e tij ta shndërrojë në një kërkesë juridike të argumentuar dhe të mbështetur në fakte dhe prova.

Kur mund të kërkohet ndryshimi i vendimit?

Nuk ekziston një situatë e vetme që automatikisht sjell ndryshimin e vendimit.

Çdo rast analizohet në mënyrë individuale.

Ndryshimi mund të kërkohet, për shembull, kur pas vendimit të mëparshëm kanë ndodhur ndryshime të rëndësishme në jetën e fëmijës ose të prindërve.

Mund të kemi një situatë ku:

1. prindi kujdestar nuk garanton më kushtet e përshtatshme për fëmijën;
2. fëmija ka nevoja të reja shëndetësore, arsimore ose psikologjike;
3. gjendja ekonomike e njërit prej prindërve ka ndryshuar ndjeshëm;
4. një prind është zhvendosur në një qytet apo shtet tjetër;
5. mënyra e jetesës së njërit prind ka ndryshuar;
6. marrëdhënia e fëmijës me prindërit ka ndryshuar;
7. rrethanat familjare janë bërë të papërshtatshme për mirëqenien e fëmijës;
8. janë krijuar rrethana të reja që ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë te fëmija.

Por është e rëndësishme të kuptohet se jo çdo ndryshim i vogël mjafton për të ndryshuar një vendim gjyqësor.

Duhet të vlerësohet rëndësia e ndryshimit dhe ndikimi i tij real mbi fëmijën.

Fëmija rritet dhe nevojat e tij ndryshojnë

Një fëmijë që në moshën 4-vjeçare kishte nevoja të caktuara, në moshën 10, 12 apo 15 vjeç mund të ketë nevoja krejtësisht të tjera.

Shkolla ndryshon. Shëndeti mund të ndryshojë. Nevojat emocionale bëhen më komplekse. Mund të lindin aktivitete të reja, nevoja për mbështetje psikologjike apo arsimore dhe një dëshirë më e madhe për të pasur marrëdhënie të qëndrueshme me të dy prindërit.

Kjo është arsyeja pse një vendim i marrë vite më parë nuk mund të shihet gjithmonë i shkëputur nga realiteti i sotëm.

Ligji duhet të zbatohet mbi jetën reale të fëmijës, jo vetëm mbi një situatë që ka ekzistuar në të kaluarën.

Në këto raste, avokati ka një rol të rëndësishëm në identifikimin e ndryshimeve që kanë ndodhur dhe në përcaktimin se cilat prej tyre kanë rëndësi juridike.

Po nëse fëmija dëshiron të jetojë me prindin tjetër?

Kjo është një situatë që mund të jetë veçanërisht delikate.

Fëmija nuk duhet të shndërrohet në një “palë” të konfliktit të prindërve.

Në vend që fëmija të vendoset përballë zgjedhjes së dhimbshme mes nënës dhe babait, duhet të vlerësohet me kujdes situata e tij, nevojat dhe mirëqenia e tij.

Në varësi të moshës dhe rrethanave, mendimi i fëmijës mund të ketë rëndësi në vlerësimin gjyqësor, por vendimi nuk duhet të reduktohet vetëm në pyetjen se cilin prind preferon fëmija.

Interesi më i lartë i fëmijës është më i gjerë se një dëshirë e momentit.

Ai përfshin sigurinë, stabilitetin, marrëdhëniet familjare, zhvillimin emocional dhe kushtet e përgjithshme në të cilat fëmija do të rritet.

E drejta për të takuar fëmijën nuk zhduket me ndarjen

Ndarja e prindërve nuk do të thotë se prindi me të cilin fëmija nuk jeton më humbet automatikisht rolin e tij në jetën e fëmijës.

Kodi i Familjes parashikon të drejta dhe përgjegjësi edhe për prindin që nuk e ka fëmijën për rritje dhe edukim.

Ky prind ruan të drejtën të interesohet për mënyrën se si fëmija mbahet dhe edukohet, të informohet dhe të konsultohet për zgjedhje të rëndësishme që lidhen me jetën e tij, si edhe të mbajë marrëdhënie me fëmijën.

E drejta e vizitës dhe e banimit nuk duhet të refuzohet pa arsye serioze që mund të dëmtojnë interesin e fëmijës.

Kjo është e rëndësishme sepse prindërimi nuk përfundon vetëm sepse martesa ka përfunduar.

Po detyrimi ushqimor, a mund të ndryshohet?

Edhe detyrimi ushqimor nuk është domosdoshmërisht një shumë që mbetet e pandryshuar përgjithmonë.

Me kalimin e viteve, mund të ndryshojnë nevojat e fëmijës dhe mundësitë ekonomike të prindërve.

Një fëmijë që ishte në fillimet e shkollës mund të ketë më vonë shpenzime më të mëdha për arsimimin, aktivitetet, kujdesin shëndetësor apo nevoja të tjera.

Nga ana tjetër, edhe gjendja ekonomike e prindit që paguan detyrimin mund të ndryshojë.

Mund të ketë humbje pune, ulje të të ardhurave, rritje të të ardhurave ose krijim të detyrimeve të reja familjare.

Për këtë arsye, detyrimi ushqimor mund të kërkohet të rishikohet kur rrethanat e reja e justifikojnë këtë.

Edhe këtu, qëllimi nuk është të “dënohet” njëri prind apo të favorizohet tjetri.

Qëllimi është të gjendet një ekuilibër që garanton nevojat e fëmijës dhe njëkohësisht merr në konsideratë mundësitë reale të prindit që detyrohet të kontribuojë.

Çfarë parashikon ligji shqiptar?

Kodi i Familjes i kushton vëmendje të veçantë ushtrimit të përgjegjësisë prindërore dhe mundësisë së rishikimit të vendimeve të mëparshme.

Në veçanti, neni 159 i Kodit të Familjes parashikon mundësinë që vendimi lidhur me ushtrimin e përgjegjësisë prindërore të ndryshohet nga gjykata, me kërkesë të njërit prej ish-bashkëshortëve, të një të afërmi ose të prokurorit.

Ndërsa neni 160 parashikon mundësinë e rishqyrtimit të kushteve të marrëveshjes së miratuar nga gjykata në rastet e zgjidhjes së martesës me kërkesë të përbashkët, kur ekzistojnë shkaqe me rëndësi.

Kjo tregon se ligji e pranon një realitet shumë njerëzor:

Familja ndryshon dhe ligji duhet të ketë mundësi të reagojë ndaj këtyre ndryshimeve.

Roli i avokatit është më shumë se përgatitja e një kërkese

Në një çështje të tillë, puna e avokatit nuk fillon dhe nuk përfundon me dorëzimin e një kërkesëpadie.

Fillimisht duhet kuptuar historia e familjes.

Çfarë ka ndodhur pas vendimit të mëparshëm? Çfarë ka ndryshuar? Si ka ndikuar ky ndryshim te fëmija? Çfarë provash ekzistojnë? A janë ndryshimet të mjaftueshme për të kërkuar ndërhyrjen e gjykatës?

Avokati dëgjon klientin, analizon dokumentet, vlerëson provat, përcakton bazën juridike dhe ndërton argumentimin në mënyrë që çështja të mos paraqitet thjesht si një konflikt emocional mes dy prindërve.

Sepse në gjykatë nuk mjafton të thuash:

“Unë mendoj se fëmija duhet të jetë me mua.”

Duhet të shpjegohet pse kjo është në interesin më të lartë të fëmijës dhe cilat prova e mbështesin këtë pretendim.

Kur konflikti mes prindërve bëhet më i madh se interesi i fëmijës

Divorci dhe ndarja mund të sjellin shumë dhimbje.

Ndonjëherë zemërimi ndaj ish-bashkëshortit bëhet aq i madh sa prindërit fillojnë të shohin çdo çështje që lidhet me fëmijën si një betejë personale.

Por fëmija nuk duhet të paguajë emocionalisht për konfliktin e të rriturve.

Një proces për përgjegjësinë prindërore duhet të synojë të krijojë një zgjidhje që i jep fëmijës stabilitet, siguri dhe mundësi për të ruajtur marrëdhënie të shëndetshme me prindërit, për aq sa kjo është në interesin e tij.

Në këtë drejtim, edhe avokati ka një përgjegjësi profesionale dhe njerëzore: të mos e ushqejë konfliktin, por të ndihmojë klientin të kuptojë se cili është objektivi real i procesit.

Nuk është gjithmonë fitorja e një prindi mbi tjetrin. Fitorja më e rëndësishme është një zgjidhje që mbron fëmijën.

Kur rrethanat ndryshojnë, kërkoni këshillim juridik

Nëse prej vendimit të fundit kanë kaluar vite dhe situata familjare ka ndryshuar, nuk duhet të supozohet automatikisht se vendimi i mëparshëm është i pandryshueshëm.

Nëse fëmija ka nevoja të reja, nëse prindi kujdestar nuk ofron më kushtet e mëparshme, nëse marrëdhëniet familjare kanë ndryshuar ndjeshëm ose nëse gjendja ekonomike e prindërve ka ndryshuar, është e rëndësishme që situata të vlerësohet juridikisht.

Një këshillim i hershëm me avokatin mund t’ju ndihmojë të kuptoni nëse ekziston një bazë ligjore për të kërkuar ndryshimin e vendimit dhe cilat janë hapat e nevojshëm.

Në çështjet familjare, koha dhe mënyra se si veprohet kanë rëndësi.

Kontaktoni “Avokat & Law Firm”

Nëse rrethanat e familjes suaj kanë ndryshuar dhe vendimi ekzistues nuk i përgjigjet më situatës së fëmijës, Avokat & Law Firm ofron këshillim dhe përfaqësim ligjor në çështjet që lidhen me përgjegjësinë prindërore, lënien e fëmijës për rritje dhe edukim, të drejtën e takimit dhe ndryshimin e detyrimit ushqimor.

Çdo familje ka historinë e saj dhe çdo fëmijë ka nevojat e tij.

Ligji duhet të shërbejë për të mbrojtur këto nevoja, ndërsa avokati ju ndihmon t’i mbroni ato në mënyrën e duhur ligjore.