Testamenti dhe trashëgimia ligjore. Çfare ndodh kur jo të gjithë pasuritë janë të përfshira në testament?

Trashëgimia është një nga fushat e së drejtës civile ku shpesh lindin paqartësi, veçanërisht kur një person ka lënë testament vetëm për një pjesë të pasurisë së tij. Në praktikë ndodh që testamenti të përfshijë vetëm një pronë të caktuar ose një pasuri specifike, ndërsa pasuritë e tjera të mos jenë përmendur fare.

Kjo situatë ngre pyetje të rëndësishme juridike lidhur me mënyrën se si trashëgohen pasuritë e mbetura, nëse nevojitet një procedurë e veçantë noteriale dhe nëse të gjitha procedurat duhet të ndiqen pranë të njëjtit noter.

Legjislacioni shqiptar jep përgjigje të qarta për këto raste, duke bërë dallimin ndërmjet trashëgimisë testamentare dhe trashëgimisë ligjore.

Kur testamenti nuk përfshin të gjithë pasurinë

Testamenti nuk është domosdoshmërisht një akt që duhet të disponojë për të gjithë pasurinë e trashëgimlënësit. Një person ka të drejtë të hartojë testament vetëm për një pasuri të caktuar, për një apartament, një truall, një llogari bankare ose për çdo pasuri tjetër të veçantë.

Nëse pjesa tjetër e pasurisë nuk është përfshirë në testament, kjo nuk do të thotë se ajo mbetet pa pronar ose pa rregullim ligjor. Përkundrazi, për këto pasuri zbatohen automatikisht rregullat e trashëgimisë ligjore të parashikuara nga Kodi Civil.

Në këtë mënyrë, testamenti dhe trashëgimia ligjore mund të bashkëjetojnë në të njëjtën masë trashëgimore. Një pjesë e pasurisë kalon sipas vullnetit të shprehur në testament, ndërsa pjesa tjetër u kalon trashëgimtarëve sipas rendit të përcaktuar nga ligji.

Ky është një rast mjaft i zakonshëm në praktikën noteriale dhe gjyqësore.

A duhet të jetë i njëjti noter?

Një nga pyetjet më të shpeshta lidhet me faktin nëse dëshmia e trashëgimisë ligjore duhet të lëshohet domosdoshmërisht nga i njëjti noter që ka çelur testamentin ose ka lëshuar dëshminë e trashëgimisë testamentare.

Përgjigjja është jo.

Legjislacioni shqiptar nuk vendos një detyrim të tillë. Trashëgimtarët kanë të drejtë t’i drejtohen të njëjtit noter ose një zyre tjetër noteriale që ushtron kompetencën sipas vendbanimit të fundit të trashëgimlënësit.

Në praktikë, shumë persona zgjedhin të vazhdojnë procedurat pranë të njëjtit noter për arsye lehtësie administrative dhe njohjeje të dokumentacionit të çështjes. Megjithatë, kjo mbetet një zgjedhje praktike dhe jo një detyrim ligjor.

Ajo që ka rëndësi është respektimi i kompetencës territoriale dhe paraqitja e dokumentacionit të kërkuar nga ligji për lëshimin e dëshmisë së trashëgimisë.

Vendndodhja e pasurive nuk ndryshon procedurën

Një tjetër situatë që haset shpesh është kur pasuritë e trashëgimlënësit ndodhen në qytete të ndryshme të Shqipërisë.

Në këto raste krijohet shpesh ideja se për çdo qytet duhet ndjekur një procedurë më vete ose se duhet zgjedhur një noter pranë vendit ku ndodhet secila pronë.

Në fakt, vendndodhja e pasurive nuk është elementi që përcakton kompetencën për lëshimin e dëshmisë së trashëgimisë.

Kompetenca përcaktohet nga vendbanimi i fundit i trashëgimlënësit dhe jo nga qyteti ku ndodhen pasuritë.

Kjo do të thotë se edhe nëse një pronë ndodhet në Tiranë, një tjetër në Durrës dhe një tjetër në Vlorë, procedura për lëshimin e dëshmisë së trashëgimisë nuk ndryshon për këtë arsye.

Regjistrimi i trashëgimisë pranë ASHK-së

Pas lëshimit të dëshmisë së trashëgimisë, hapi i radhës është regjistrimi i saj pranë Agjencisë Shtetërore të Kadastrës për çdo pasuri të paluajtshme.

Ky regjistrim është i domosdoshëm për të pasqyruar kalimin e pronësisë në regjistrat shtetërorë dhe për t’u mundësuar trashëgimtarëve ushtrimin e plotë të të drejtave të tyre mbi pasuritë e trashëguara.

Ligji parashikon që dëshmia e trashëgimisë të regjistrohet pranë ASHK-së brenda 30 ditëve nga data e lëshimit të saj.

Mosrespektimi i këtij afati nuk e bën të pavlefshme dëshminë e trashëgimisë, por mund të sjellë vonesa në regjistrimin e pasurive dhe në kryerjen e veprimeve të mëvonshme juridike, si shitja, dhurimi apo vendosja e barrëve mbi pronën.

Rëndësia e asistencës ligjore

Edhe pse procedurat e trashëgimisë mund të duken të thjeshta, ato shpesh shoqërohen me problematika juridike që kërkojnë analizë profesionale.

Mund të lindin paqartësi mbi interpretimin e testamentit, vlefshmërinë e tij, pjesën e pasurisë që mbulohet nga testamenti, identifikimin e trashëgimtarëve ligjorë ose dokumentacionin që duhet paraqitur pranë noterit dhe institucioneve shtetërore.

Në raste të tjera, trashëgimtarët mund të mos bien dakord mbi mënyrën e ndarjes së pasurisë ose mund të ekzistojnë pretendime për cenimin e pjesës ligjore të trashëgimisë.

Pikërisht në këto situata, asistenca e një avokati është thelbësore. Avokati analizon dokumentacionin, këshillon mbi procedurën që duhet ndjekur, bashkëpunon me noterin, ndjek regjistrimin pranë ASHK-së dhe përfaqëson interesat e klientit në rast të mosmarrëveshjeve gjyqësore.

Një këshillim juridik i marrë në kohën e duhur mund të shmangë konflikte të gjata ndërmjet trashëgimtarëve dhe të garantojë respektimin e plotë të të drejtave të secilit.

Kontaktoni “Avokat & Law Firm” për asistencë ligjore në çështjet e trashëgimisë, hartimin dhe interpretimin e testamenteve, çeljen e dëshmive të trashëgimisë ligjore dhe testamentare, përfaqësim pranë noterëve dhe institucioneve shtetërore, si dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërmjet trashëgimtarëve. Ekipi ynë ofron këshillim profesional dhe mbështetje të plotë në çdo fazë të procedurës trashëgimore.